Luật Điện lực 2024 — thay đổi lớn sau gần 20 năm
Ngày 30 tháng 11 năm 2024, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV thông qua Luật Điện lực số 61/2024/QH15. Luật có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2025, thay thế Luật Điện lực 2004 và các lần sửa đổi trước đó.
Đây là lần cải cách pháp lý toàn diện nhất trong lĩnh vực điện lực Việt Nam kể từ 2004. Đối với doanh nghiệp sử dụng điện trong sản xuất, có 5 điểm quan trọng cần nắm.
Điểm 1 — Thị trường điện cạnh tranh: cơ hội mua điện trực tiếp
Luật mở rộng cơ chế thị trường điện cạnh tranh, cho phép khách hàng sử dụng điện lớn mua điện trực tiếp từ các nhà sản xuất điện tái tạo thông qua hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA). Doanh nghiệp có thể chủ động đàm phán giá với nhà máy điện gió, điện mặt trời thay vì chỉ mua qua EVN.
Cơ chế này phù hợp đặc biệt cho nhà máy có nhu cầu điện lớn và muốn đảm bảo nguồn điện xanh cho yêu cầu ESG/xuất khẩu.
Điểm 2 — Cơ chế giá hai thành phần
Luật bổ sung cơ chế giá điện hai thành phần (bipartite tariff): tách riêng phần công suất đặt trước (capacity charge) và phần điện năng tiêu thụ (energy charge). Mô hình này phổ biến ở nhiều nước và phản ánh đúng hơn chi phí thực của hệ thống điện.
Với giá hai thành phần, doanh nghiệp có hệ số sử dụng công suất thấp (mua nhiều điện vào giờ thấp điểm) sẽ được hưởng lợi, trong khi doanh nghiệp dùng điện tập trung vào giờ cao điểm sẽ chịu chi phí công suất cao hơn. Đây là động lực mạnh để chuyển dịch ca sản xuất.
Điểm 3 — Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu: hành lang pháp lý rõ hơn
Luật bổ sung toàn bộ quy định về điện năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ (không bán lại lưới). Mô hình này được khuyến khích và có hành lang pháp lý rõ ràng hơn để doanh nghiệp triển khai mà không lo vướng thủ tục.
Chỉ thị 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng tiếp tục nhấn mạnh đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà tự dùng trong khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất.
Điểm 4 — Quản lý nhu cầu điện (DSM) được luật hóa
Quản lý nhu cầu phía khách hàng (Demand Side Management — DSM) lần đầu được quy định chính thức trong Luật Điện lực. Doanh nghiệp tiêu thụ điện lớn (từ một ngưỡng nhất định) có nghĩa vụ tham gia chương trình quản lý nhu cầu điện theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.
Đây là cơ sở pháp lý cho chương trình Điều chỉnh phụ tải (DR) mà EVN đang triển khai, với lợi ích cho doanh nghiệp tham gia như giảm hóa đơn điện và hỗ trợ đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng.
Điểm 5 — An ninh cung cấp điện và xử lý tình huống cấp bách
Luật bổ sung cơ chế xử lý tình huống cấp bách khi nguồn cung điện bị đe dọa: Bộ trưởng Công Thương có quyền huy động nhà máy điện ngoài kế hoạch và yêu cầu doanh nghiệp giảm tải khẩn cấp. Doanh nghiệp cần có kế hoạch phản ứng với các kịch bản giảm tải đột xuất, đặc biệt khu vực có phụ tải lớn.
Văn bản hướng dẫn — 29 nghị định và thông tư
Để Luật có hiệu lực đầy đủ, Chính phủ cần ban hành 29 văn bản hướng dẫn (nghị định, thông tư). Nhiều văn bản đã được ban hành từ đầu 2025, nhưng doanh nghiệp cần theo dõi cập nhật từ Bộ Công Thương để nắm các quy định chi tiết áp dụng cho ngành và quy mô của mình.
Tóm tắt — doanh nghiệp nên làm gì?
- Tìm hiểu về cơ chế DPPA nếu doanh nghiệp có nhu cầu điện lớn và muốn mua điện xanh
- Đánh giá khả năng lắp điện mặt trời mái nhà tự dùng: giảm hóa đơn điện và đáp ứng yêu cầu ESG
- Đăng ký tham gia chương trình DR với EVN địa phương: tiết kiệm được từ vài chục đến hàng trăm triệu/năm
- Theo dõi Bộ Công Thương để cập nhật văn bản hướng dẫn chi tiết phù hợp ngành của mình
Song Thanh cung cấp thiết bị điện tiêu chuẩn và hỗ trợ tư vấn kỹ thuật cho doanh nghiệp muốn nâng cấp hệ thống điện theo yêu cầu của Luật Điện lực 2024. Liên hệ để được hỗ trợ.